CCS jako technologia preferowana dla celów upowszechnienia czystych metod wykorzystania węgla w Polsce – spotkanie drugie

Ministerstwo Środowiska przygotowało założenia do zmian w obecnie funkcjonującym prawie geologicznym i górniczym, które stanowić będą transpozycję unijnej dyrektywy CCS. Założenia te nie wykraczają poza zakres dyrektywy, co oznacza, że dotykają kwestii związanych bezpośrednio lub pośrednio ze składowaniem CO2 w strukturach geologicznych. 6 listopada 2009 roku Ministerstwo rozpoczęło konsultacje społeczne nad założeniami. Spotkanie zorganizowane przez demosEUROPA – Centrum Strategii Europejskiej w dniu 17 listopada 2009 roku miało na celu dyskusję nad propozycją resortu środowiska oraz rekomendacjami przygotowanymi przez demosEUROPA w ramach projektu „CCS jako technologia preferowana dla celów upowszechnienia czystych metod wykorzystania węgla w Polsce” prowadzonego przy wsparciu brytyjskiego Strategic Programme Fund.

Po zakończeniu konsultacji społecznych, na początku przyszłego roku Ministerstwo Środowiska prześle do Rządowego Centrum Legislacji finalną wersję założeń do zmiany ustawy „Prawo Geologiczne i Górnicze” i innych ustaw. Na ich podstawie Rządowe Centrum Legislacji przygotuje projekt ustawy i w III lub IV kwartale 2010 roku prześle go do akceptacji rządu. Jeśli Rada Ministrów nie zgłosi uwag, projekt zostanie przekazany pod obrady Parlamentu.

W międzyczasie trwają prace w ramach krajowego programu „Rozpoznanie formacji i struktur do bezpiecznego geologicznego składowania CO2 wraz z ich programem monitorowania”, koordynowane przez Państwowy Instytut Geologiczny. To ważne w kontekście jednego z najbardziej kontrowersyjnych punktów założeń Ministerstwa Środowiska – możliwości wprowadzenia zakazu składowania w Polsce. Minister Henryk Jezierski podkreślił, że dyrektywa CCS przewiduje takie rozwiązanie. Dlatego, jeżeli prace prowadzone przez konsorcjum instytutów wykażą, że składowanie dwutlenku węgla w przebadanych strukturach nie jest możliwe lub potencjalnie niebezpieczne, składowanie może zostać zakazane. Do końca tego roku okaże się, czy na podstawie wstępnych badań składowanie w strukturach zidentyfikowanych w okolicach Bełchatowa będzie możliwe.

Profesor Krzystolik z Głównego Instytutu Górnictwa podkreślił, iż 100% pewności co do potencjału składowania nie będziemy mieć dopóty, dopóki struktury nie zostaną przetestowane. Po analizie sejsmicznej niezbędne będzie zatem wykonanie odwiertów oraz zatłoczenie CO2 do odpowiednich struktur, jak również monitoring jego zachowania. Dyrektor Andrzej Przybycin z Ministerstwa Środowiska zaznaczył, że pilotowy otwór powinien być szybko uruchomiony.

Uczestnicy spotkania byli zgodni, że aby technologia CCS mogła być sprawnie i bezpiecznie zastosowana w Polsce niezbędne jest ustalenie zasad nie tylko samego składowania, ale również budowy instalacji wychwytu oraz infrastruktury transportowej dla CO2. Należy również podjąć decyzję w sprawie organów, które będą sprawowały nadzór nad bezpieczeństwem całego procesu. Ministerstwo Środowiska będzie odpowiedzialne za składowanie, natomiast Ministerstwo Gospodarki ma przejąć nadzór nad transportem. Pani Elżbieta Wróblewska z Ministerstwa Gospodarki zaznaczyła, że nowa Polityka Energetyczna Polski do roku 2030 zakłada dalsze badania nad technologią CCS oraz budowę co najmniej dwóch instalacji pilotażowych, natomiast nie ma jeszcze stanowiska Ministerstw w sprawie koordynacji prac związanych z transportem CO2. Problemem jest w tym przypadku brak ustawy o inwestycjach liniowych.

Niezwykle istotne są również kwestie związane z finansowaniem CCS. Zdaniem przedsiębiorców kluczowe będzie tu nie tylko wsparcie z UE (m.in. w ramach 300 mln darmowych uprawnień), ale również stabilne ramy prawne oraz wsparcie ze strony rządowej. Banki nie będą chętnie kredytowały tak długoterminowych (kilkudziesięcioletnich) inwestycji, dlatego w tym kontekście gwarancje rządowe wydają się być instrumentem niezwykle pomocnym.
Uczestnicy spotkania zgodzili się, że niebagatelnym problemem będzie również kwestia opinii publicznej. W pierwszej kolejności niezbędna będzie edukacja społeczeństwa – w chwili obecnej technologia CCS jest mało znana, a co za tym idzie rodzi niepewność i obawy. Zadaniem wszystkich interesariuszy będzie przekazywanie klarownej informacji na temat CCS oraz skutków wprowadzenia tej technologii w Polsce, wpisane w ramy szerszej kampanii.

Aby CCS mogło w Polsce funkcjonować w relatywnie bliskiej przyszłości, niezbędne jest podjęcie wszystkich powyższych działań symultanicznie i zarówno administracja państwowa, sektor prywatny, pozarządowy jak i naukowy powinny być weń zaangażowane.